Хээрийн тэмдэглэл · Зүүн Монгол
Өглөө бүр шинэ газар
Ямар нэг зүйлийг анх харахдаа л жинхэнээр нь хардаг. Бидний хамгийн шинэ аялал яагаад зүүн тийш — Чингис хааны өлгий нутаг болон түүнээс цааш чиглэдэг тухай.
· 2 мин унших
Би нэг зүйлийг хоёр давтах хэзээ ч дургүй байсан. Өглөө бүр шинэ газар, орой гэхэд найз болох танихгүй хүн, урьд нь зогсож үзээгүй тэнгэрийн хаяа — энэ л миний нүдийг сэргэг байлгадаг.
Ямар нэг зүйлийг анх харахдаа л жинхэнээр нь хардаг. Мэдрэмж тань нээлттэй, өнцөг тань өөрийнх, энгийн зүйлс дасаж хэвшсэний дараа хэзээ ч болдоггүй байдлаар амилдаг. Малчны хаалга, усан дээрх адуун цуваа, нуур дээрх анхны гэрэл: тэнд амьдардаг хүмүүст аль нь ч шинэ биш, харин Танд, тэр өглөө — шинэ.
Анхны зам
Миний УАЗ эцэст нь гаражаасаа гарахад анхны урт аялал нь хаашаа явахыг би яг мэдэж байсан: зүүн тийш, Монголын хамгийн ариун газар болох Чингис хааны өлгий нутаг руу.
Улаанбаатараас холгүй ч өөр цаг үе мэт санагддаг. Уул, гол нь эртний сурвалжид бичигдсэн нэрээ одоо ч тээсээр. — Тэмүжинг хаан хэмээн өргөмжилсөн ойн нуурын эрэгт хэн ч хэлээгүй байхад дуугаа намсгана. Хүндэтгэл, бишрэл нэг дор цугларах мэт.
Газар нутаг нь хэзээ ч давтагддаггүй. Ой гол руу, гол задгай тал руу, тал зөөлөн толгод руу, толгод төгсгөлгүй мэт уудам тал руу, тэндээс шувуугаар дүүрэн нуур, намаг руу шилжинэ. Нэг байгалийн үзэмж Таныг дараагийнх руу нь дамжуулж, ганц ч мөч уйтгартай болдоггүй.
Цааш зүүн тийш
Хэнтийгээс цааш газар нутаг улам дэлгэрч, түүх нь ч мөн адил. Энэ бол хилийн бүс байсан бөгөөд цэргийн өнгөрсөн нь одоо ч илэрхий. Зөвлөлтийн том, жижиг гарнизон, хотхонууд тал дунд хаягдсан хэвээр.
Халх голд Монголын нутаг дээр болсон сүүлчийн их тулалдаан — 1939 оны дайны дурсгалууд бий.
Энд тэндгүй орчин үеийн уурхай талыг зүссэн нь — эртний газар дээрх хамгийн шинэ давхарга.
Энэ бүхнийг тойрсон уудам орон зай. Нүд хязгаарыг нь олохооргүй өргөн зай. Нар дунд нь юу ч саадгүй яг хажууд тань мандана. Зээрүүд туурайных нь чимээ сонсогдохоор ойрхон өвсөн дээгүүр урсан давхина. Нуур, намагт шувууд мянга мянгаараа бөөгнөрдөг: энэ бол — тогоруу, хун, зэрлэг галуу урагш нисэхээсээ өмнө ангаахайгаа өсгөдөг газар. Цааш урагш, Сүхбаатар аймагт унтарсан галт уулс өвсөн дундаас сүндэрлэж, мөргөлчид нар мандахыг угтахаар Шилийн богдод авирдаг.
Энэ алс дорнодын ихэнх нь бидэнд ч шинэ. Яг тийм учраас бид явахыг хүсэж байна. Манай Зүүн Монголын экспедиц тийшээ хийх бидний анхны хуваарьт аялал: тал нутаг алтан шаргал болох 9-р сард арван хоёр өдөр, өөрсдийн кэмптэй тул өглөө бүр шинэ газар сэрнэ.
Та үүнийг анх удаа харна. Зарим газарт бид ч мөн адил.
